• 09:39
  • |
  • شنبه ۳۱ فروردین ۱۳۹۸
  • |
  • mail
  • |
  • map
  • |
  • map
english
paya
  • تداوم حیات در گرو حفاظت از محیط زیست و تنوع زیستی است .
  • بیایید هوایی پاک و آسمانی آبی را به کودکانمان هدیه کنیم .
  • تنوع زیستی،ارزشمندترین گنجینه بشری
  • با بهینه سازی مصرف ، از کاهش منابع حیاتی و آلودگی محیط زیست بکاهیم .
  • آرامش روح و روان در گرو حفاظت از محیط زیست میباشد .
  • طبیعت ما بیش از هر زمانی ، اکنون نیاز مند حفاظت است .
  • از یاد نبریم که همه ما در قبال مواهب طبیعی مسئولیم .
  • طبیعت سالم ، زندگی سالم ، اندیشه سالم .
  • تنوع زیستی بستر و زیر ساخت حیات ما را حفظ میکند.
اخبار دانشکده
دبیر اولین جشنواره ملی آب:
دانشکده محیط زیست در این جشنواره به فرصت‌ها و تهدیدهای «آب» در کشور می‌پردازد


دکتر محمدرضا فرزانه دبیر اولین جشنواره ملی آب گفت: خشک‌تر شدن مناطق خشک و سیلابی شدن مناطق پرباران یکی از معضلات جدی است که در کنار تهدیدات ناشی از سایر بلایای طبیعی تبعات بسیاری را برای کشور به همراه خواهد داشت. 

وی افزود: نگاهی به گذشته نشان می‌دهد که باوجود رخداد سیلاب‌هایی همچون سیلاب ماه‌های اخیر، اما در مجموع بخش عمده میهن عزیزمان را مناطق خشک و نیمه‌خشک پوشش داده است. شرایطی که در گذشته، ایرانیان با رویکردی خردمندانه سازگاری با کم‌آبی را محور قرار داده و با خلق شاهکارهایی همچون قنات و آب‌انبارها، بهره‌برداری پایدار از منابع آب سطحی و زیرزمینی  را به جهانیان درس داده‌اند. 

این پژوهشگر حوزه آب با اشاره به اهمیت و جایگاه آب در باورهای ملی و مذهبی افزود: اما چه اتفاقی افتاده که سابقه تاریخی خود را فراموش کرده‌ایم و در شرایط کنونی نه‌تنها نمی‌توانیم ادعا کنیم که در مسیر سازگاری با کم‌آبی هستیم بلکه رویکردی مبتنی بر توسعه آب­بر را در پیش‌گرفته‌ایم؟ رویکردی که در صدسال اخیر باعث ایجاد تبعات گسترده‌ای برای منابع استراتژیک آب زیرزمینی گردیده و از سوی دیگر با دخالت‌های انسانی همچون سدسازی‌های افراطی و انتقال آب بین حوضه‌ای، توازن سیستم‌های طبیعی را بر هم زده و باعث گردیده بلایایی همچون سیلاب اخیر، خسارات بیشتری را به همراه داشته باشد. 
ایشان بیان داشت: دانشکده محیط‌زیست با بهره‌گیری از نظرات خبرگان علوم مختلف و با همکاری دفتر توسعه منطقه‌ای مرکز پژوهش‌های مجلس شورا اسلامی، مبنا تمامی این مشکلات را در ریل‌گذاری نادرست توسعه‌ای کشور می‌داند، اقدام به جایگزینی رویکردی متفاوت جهت بسترسازی در خصوص «توسعه آب اندوز» کرده است. هدف اصلی این رویکرد شناسایی شیوه‌هایی از کسب‌وکارهای سبز (دوست دار محیط‌زیست) است که می‌تواند ارزش‌افزوده اقتصادی بیشتر (نسبت به وضعیت موجود) را در شرایطی محقق سازد که کمترین نیاز به مصرف منابع پایه همچون منابع ارزشمند آب وجود داشته باشد. پس از "شناسایی، معرفی و ارائه آموزش‌های مرتبط"، ایجاد سازوکارهای انگیزشی جهت حرکت نسل جوان از دریچه برگزاری جشنواره‌های ملی آب در دستور کار قرار دارد. 

فرزانه با بیان اینکه دانشکده محیط زیست این موضوع را به عنوان یک دغدغه ملی دنبال می کند گفت: اولین جشنواره ملی آب، در اسفند 1397 با این رویکرد و با برگزاری چندین کارگاه آموزشی برنامه‌نویسی اسکرچ برای 600 دانش‌آموز رونمایی و شروع به کار کرد. برنامه‌نویسی اسکرچ یکی از رویکردهای پایه‌ای و مبنایی است که عمیق شدن در آمار مرتبط با آن زنگ خطری جدی را برای آینده کشور به صدا درمی‌آورد آماری که نه‌تنها نشان می‌دهد که از کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه به‌مراتب عقب هستیم بلکه آمار کشور ما تنها 8 درصد آمار کودکان برنامه‌نویس افغانستان را به خود اختصاص می­دهد (کشور افغانستانی که در حوضه آبریز مشترک بالادست ما می‌باشد و بیشتر از این کشور ضرورت دارد که کشور ما با توجه به اینکه از نظر هیدرولوژیکی در پایین دست قرار گرفته ایم باید به دنبال توسعه آب اندوز باشیم.)

گفتنی است اولین جشنواره ملی آب با تمرکز بر نقش فن آوری های نوین در صیانت از منابع آب و محیط زیست از روز ملی آب در تاریخی 13 اسفند 1397 شروع به کار کرد و مهلت ارسال آثار تا روز جهانی محیط زیست (15 خرداد ماه 1398) می­باشد. برگزاری جشنواره در نیمه دوم خردادماه 1398 می‌باشد ارسال آثار از طریق وب‌سایت جشنواره  امکان‌پذیر است.
دکتر سرخیل: اقدام پیشگیرانه برای کاهش تلفات در زمان وقوع سیل انجام نشده است

کارشناس محیط زیست گفت: اقدام پیشگیرانه برای کاهش تلفات در زمان وقوع سیل انجام نشده است برای همین بود که از نظر مالی خسارت بسیاری وارد شد.

به گزارش روابط عمومی دانشکده محیط زیست و به نقل از خبرگزاری آنا، روزهای پایانی سال ۹۷ با بارش نزولات جوی در برخی از نقاط شمال و شمال‌غرب کشور همچون مازندران و گلستان همراه بود که به تدریج به سایر استان‌های کشور تسری پیدا کرد، بارش‌هایی که با تداوم آن در سال جدید از یک‌سو نویدبخش سالی پربرکت بود ولی از سوی دیگر شدت و حجم بارش‌ها در کنار سوء‌مدیریت، بی‌تدبیری و ناهماهنگی این نعمت را به نقمت تبدیل کرد.

کوچک‌ترین نمونه این ناهماهنگی را می‌توان در خبر وزارت نیرو مبنی بر آزاد بودن بازدید عموم از سدها و شبکه‌های آبیاری و زهکشی در استان‌های مختلف کشور در ایام نوروز در بیست و نهم اسفند ماه مشاهده کرد. (بیشتربخوانید)

آنچه که با وقوع سیل در کشور بیش از پیش خود را نمایان کرد این بود که در کشور به موضوع پیشگیری در مواجهه با مخاطرات در قالب یک پروژه کلان ملی کمتر توجه می‌شود و آنچه بیشتر به آن پرداخته می‌شود مدیریت بحران آن‌هم در زمان وقوع آن است و لا غیر. 

در همین خصوص حمید سرخیل در گفتگو با خبرگزاری آنا در خصوص بارش‌های شدید اخیر در کشور اظهار کرد: ما برای سال‌های متمادی در کشور خشکسالی داشتیم و منطق حکم می‌کرد که نحوه مدیریت از سدها به گونه‌ای باشد که بتوانیم در طول سال و فصول خشک از آب ذخیره شده استفاده کنیم.

اطلاع کافی از حجم بارش‌ها در کشور وجود نداشت
این کارشناس محیط زیست با بیان اینکه اقدام پیشگیرانه برای کاهش تلفات در زمان وقوع سیل انجام نشده است، ادامه داد: بارش‌های اخیر که حجم بسیار زیادی داشت موضوعی پیش‌بینی نشده بود و نبود اطلاع کافی از حجم بارش‌ها  باعث شد رویه مدیریت سدها به رویه سال‌های خشک باشد و تنها در لحظه نهایی با واقعیت امر مواجه شدیم.

عضو هیئت علمی دانشگاه تصریح کرد: مسئولین ذیربط سعی کردند تا با بازکردن دریچه‌ها در سدهای بتنی مقداری از آب را به‌صورت کنترل‌شده تخلیه کنند ولی در سدهای خاکی که فاقد دریچه بودند این کنترل و مدیریت وجود نداشت و نهایتاً آب سر‌ریز شده و مشکلاتی را که شاهدش بودیم خصوصاً در مناطقی مثل گلستان و آق‌قلا در پایین‌دست به‌وجود آورد.

سرخیل با بیان این‌که مسئولان می‌بایست در سدهای خاکی نیز پیش‌بینی چنین بارش‌های را داشته باشند، اذعان کرد: در بازه‌های زمانی مختلف لایروبی کف سدها و ایجاد صحیح کانال‌های انحرافی در مناطقی که امکان آن وجود دارد از اقداماتی است که باید مدنظر قرار گیرد.

این کارشناس ژئوفیزیک زیست‌محیطی و اکتشاف منابع آب ادامه داد: انتقادی که به مسئولان در سدهای خاکی وارد است این است که چرا این سدها را به مرور زمان لایروبی نکرده‌اند تا ذخیره سد بیشتر شود؟ چون معمولاً گِل و لای همراه این آب‌ها از بالادست می‌آید و در پشت سدهای خاکی مرتب نشست می‌کند و حجم آب به‌ظاهر در سدهای خاکی بالا است ولی درواقع گِل و لای و رسوبات هستند که در کف مخزن سد انباشته شده است.

وی با اشاره به این‌که دلیل عدم انجام لایروبی سدهای خاکی در طی سال‌های مختلف هزینه‌بر بودن آن است، خاطرنشان کرد: هزینه انسانی موضوعی غیرقابل جبران است و این موضوعی بود که در این مناطق چندان به آن توجهی نشد.

در صورت عدم لایروبی،  گِل و لای می‌تواند تا ۴۰ درصد حجم سد را بالا بیاورد
عضو هیئت علمی دانشگاه با اشاره به بخشی از خسارات وارد آمده تنها در بخش کشاورزی در گلستان و منطقه آق‌قلا افزود: شما در گلستان و منطقه آق‌قلا چیزی حدود ۶ کیلومتر در ۲۰۰ کیلومتر زمین‌های گندم دارید که همه آنها به‌طور کامل غرق آب شدند و گندم‌هایی که تازه جوانه زده بودند همه درون گِل و لای خوابیده و از بین رفتند.

سرخیل تصریح کرد: وقتی لایه رُس در کف مخزن باشد به مرور زمان می‌تواند تا ۴۰ درصد از حجم مخزن را گِل و لای بگیرد و سطح تراز آب درون سد خاکی را بالا بیاورد، البته در صورت پیش‌بینی چنین وضعیتی این امکان وجود داشت تا تعبیه کانال‌ها و مخازن زیر‌سطحی، آب سیلاب را برای استفاده در آینده ذخیره کرد، بدون آن‌که هیچ‌گونه آسیب‌های انسانی، کشاورزی و همچنین معضلات اجتماعی به بار بیاید. 

نکته قابل توجه دیگر در ارتباط با حوادثی همچون شیراز که با بیشترین خسارات انسانی سیل‌های اخیر در مقایسه استان‌های مختلف همراه بود، تأثیر عوامل انسانی در تخریب سازه‌های طبیعی به‌منظور اجرای پروژه‌های عمرانی است.

گسترش شهرها باید از حریم رودخانه‌ها دور باشد
حمید سرخیل، عضو هیئت علمی دانشگاه در ارتباط با ساخت و سازهایی که در حریم رودخانه‌ها صورت می‌گیرد نیز گفت: برای مناطقی که در معرض بلایای طبیعی قرار دارند می‌بایست یک نقشه طراحی کریدوری بلندمدت وجود داشته باشد که در آن حریم رودخانه‌ها دقیقاً مشخص شود و در نقشه‌های بزرگ مقیاس گسترش شهری معلوم باشد که شهرها به کدام سمت‌ها گسترش داشته باشد تا از حریم رودخانه‌ها دورتر باشد.

وی ادامه داد: وقتی چنین اموری در کشور ما به حال خود رها می‌شود سلسله‌وار اکوسیستم منطقه را مختل کرده و با یک تلاطم آنی مشکلات انسانی و اقتصادی گسترده‌ای را برای مردم مناطق به‌همراه می‌آورد.

این کارشناس ژئوفیزیک زیست‌محیطی و اکتشاف منابع آب در ارتباط با حادثه شیراز نیز گفت: همان‌طور که مطلع هستید در منطقه دروازه قرآن شیراز که منجر به تلفات انسانی شد دره‌رودی قرار داشت و هر زمان که بارش شدیدی که در این منطقه اتفاق می‌افتاد این دره‌رود سیلاب‌ها را به مناطق پایین‌تر منتقل می‌کرد ولی به‌دلیل خشک شدن رود آن را پوشاندند و این مسأله باعث شد آب حاصل از بارندگی‌های شدید وارد شهر شود و خسارت‌های جانی در این منطقه شود.

لزوم توجه به طرح‌های بلند‌مدت چندلایه اطلاعاتی در مواجهه با مخاطرات
عضو هیئت علمی دانشگاه ضمن اشاره به بی‌توجهی‌های زیست محیطی در سایر مناطق کشور همچون قم، جاده قزوین به رشت و ... خاطرنشان کرد: می‌بایست در کشور طرح‌های بلند‌مدت چندلایه اطلاعاتی وجود داشته باشد تا از بروز مشکلات زیست محیطی جلوگیری کند و در آن استثنائی برای هیچ دستگاه و اداره دولتی، خصوصی و خصولتی وجود داشته باشد.

سرخیل تصریح کرد: محور اصلی محیط زیست انسان است و در این راستا حتماً اطلاعات برای برنامه‌ریزی‌های بلند‌مدت باید گردآوری شود تا آسیب‌پذیری ما در برابر چنین رخدادهایی به حداقل برسد، در غیر این‌صورت در سال آینده نیز اگر در همان منطقه آق‌قلا و گلستان و یا غرب کشور یک جبهه توده هوای بارشی وارد شود مطمئن باشید این اتفاق در آن مجدداً تکرار خواهد شد.

کارشناس ژئوفیزیک زیست‌محیطی و اکتشاف منابع آب افزود: غفلت نسبت به لایه‌های توسعه‌ای، شهرسازی و زیباسازی آنها عامل اصلی حادثه شیراز بود؛ دره‌رود مجاور دروازه قرآن کارکردش انتقال سیلاب‌ها و زه‌آب‌ها بوده است و این در حالیست که به‌جای ایجاد یک کانال و یا تونل زیر‌زمینی برای انتقال آب آن را پر کردند و تبعات آن چیزی بود که شاهد آن بودیم.

وی تصریح کرد: در تهران هم مشابه چنین بی‌توجهی‌های زیست محیطی وجود دارد که بوستان نهج‌البلاغه یک نمونه از آن است که دقیقاً پارکی است که درون یک دره‌رود ساخته شده و در چند روز گذشته که بارش‌ها در تهران افزایش یافت اجازه ورود به آن داده نشد.

کمتر بلد هستیم کار پیشگیرانه انجام دهیم
عضو هیئت علمی دانشگاه اذعان کرد: ما کمتر بلد هستیم کار پیشگیرانه انجام دهیم و همیشه بعد از این‌که بحران اتفاق افتاد دست به اقدام و عمل می‌زنیم چون افرادی نیستیم که خوب بتوانیم کار پیشگیری انجام دهیم.

سرخیل با اشاره به بوستان گفتگو واقع در گیشا که بر روی یک رودخانه ساخته شده و تنها یک کانال کوچک در زیر آن رود را به پایین منتقل می‌کند، دره دار‌آباد و یا رودخانه کن سولقان که الان در بزرگراه‌های غرب تهران جاری است و همه اینها مواردی است که رودخانه به یک کانال و جوی کوچک تبدیل و آن حریمی که می‌تواند آب را منتقل کند برایش دیده نشده و مورد غفلت قرار گرفته است، گفت: شاید نبودن بارش در دوره‌هایی که خشکسالی بوده باعث در نظر نگرفتن محاسبات این لایه‌های اطلاعاتی در مناطق مختلف کشور از جمله پایتخت بوده است.

موضوع قابل توجه در خصوص سیل‌های اخیر در مناطق مختلف کشور حاکی از آن است که در آن مناطقی که با وجود جاری شدن سیل و سیلاب، خساراتی وارد آمده و تلفات انسانی کمتری را به‌دنبال داشته شامل آن مناطقی است که اکوسیستم آن کمتر دستخوش تغییر و تحول شده است.

محسن جعفری‌نژاد مدیرکل حفاظت محیط زیست استان کهگیلویه و بویراحمد در این‌باره به خبرگزاری آنا گفت: با توجه به این‌که جنگل‌های استان کهگیلویه و بویراحمد آسیب جدی ندیده است، جریان‌های ایجاد شده در مسیل‌ها، آبراهه‌ها و رودخانه‌ها به‌صورت طبیعی هدایت و منتقل شد و اصلاً در حوزه شهری شاهد وقوع سیل نبودیم.

شایان ذکر است که براساس آخرین آمارها از بروز بلایای طبیعی در کشور ۶۶ نفر کشته و ۴۷۸ نفر مصدوم شدند که از این تعداد بیشترین تلفات با ۲۲ نفر مربوط به شیراز و کمترین آمار فوتی با ۳ کشته مربوط به خراسان شمالی و کهگیلویه و بویراحمد می‌باشد.

در پایان ضمن آرزوی صبر برای بازماندگان آسیب‌دیده و داغدار در سیل‌های اخیر، امید است که از این پس با دور‌اندیشی و تدبیر لازم دیگر شاهد چنین حوادثی نباشیم و ضرب‌المثل معروف سالی که نکوست از بهارش پیداست امسال برای ما صادق نباشد.
گزارش تصویری کاشت درخت توسط  کارکنان دانشکده‌محیط زیست

با حضور رئیس، معاون، اعضای هیات علمی، کارکنان و جمعی از دانشجویان دانشکده محیط زیست، آئین کاشت درخت و استقبال از بهار در تالاب صالحیه برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی دانشکده‌محیط زیست، در این مراسم که با حضور دکتر امیدی‌نیا، معاون آموزش و پژوهش سازمان حفاظت‌محیط زیست، دکتر گشتاسب معاون دانشکده محیط‌زیست، مهندس حکیمی مدیرکل محیط‌زیست استان البرز و جمعی از مدیران محیط‌زیست و منابع‌طبیعی استان در حاشیه تالاب صالحیه نظرآباد آئین گرامیداشت هفته درختکاری با کاشت نهال و استقبال از بهار انجام گرفت. 

تالاب صالحیه واقع در روستای صالحیه در نظرآباد استان البرز تنها تالاب این استان است که آب ورودی به آن از سمت رودخانه کردان سرریز می‌شود. وسعت این تالاب با احتساب زمین‌های باتلاقی پیرامونی بیش از ۱۰ هزار هکتار بوده و قسمتی از آن نیز در استان قزوین واقع شده است.

این تالاب در فصل بهار استراحتگاه حداقل ۴۵ گونه از پرندگان مهاجر است که در صورت خشک شدن از آن به عنوان یکی از عوامل کانونی ایجاد گردوغبار یاد می‌شود. 

لینک دسترسی به وب سایت جشنوراه ملی آب:
 
رویکرد مدیریت زیست بومی و کاشت نهال های سازگار با محیط زیست در تالاب صالحیه

آقای دکتر رمضانی عضو هیات علمی دانشکده محیط زیست در گفتگویی اختصاصی با واحد روابط عمومی دانشکده در خصوص اهمیت تالاب ها و همچنین برنامه دانشکده برای هفته درختکاری و کاشت نهال در تالاب صالحیه استان البرز اشاره داشتند که: تالاب ها به‌عنوان یکی از بارزترین زیبایی های خلقت، مفیدترین اکوسیستم های طبیعت به شمار می روند که از جمله نظام های حیات بخش کره زمین می باشند که جایگزین ندارند، اما متأسفانه هنوز روند تخریب این بوم سازگان های طبیعی متوقف نشده است.
عدم شناخت کافی از ارزش های تالاب ها و مداخله انسان در این اکوسیستم ها و خشکاندن و تبدیل آنها به کاربری هایی نظیر کشاورزی و توسعه اراضی زراعی، آبزی پروری، زهکشی یا تحصیل زمین برای توسعه صنعت و ... باعث تخریب و یکنواخت سازی پیچیدگی های طبیعت و افزایش خطر ریسک پذیری و آسیب دیدگی آن ها شده است که نتیجه آن تا به امروز تباهی و به خطر افتادن حیات و ناپدید شدن گونه های مختلف جانوری و گیاهی ارزشمند بوده است.

ایشان اشاره داشتند که، تالاب صالحیه به‌عنوان یکی از تالاب های ارزشمند استان البرز که ارزش های اکولوژیک و زیباشناختی آن بر کسی پوشیده نیست، امروزه در معرض خطرات و تهدیدات جدی ناشی از فعالیت های انسانی می‌باشد. ازجمله فعالیت های انسانی که بر کارکرد آن تأثیرات منفی داشته احداث کانال زهکش در بخش جنوبی این تالاب می­باشد که به‌عنوان یکی از عوامل اصلی خشک شدن تالاب صالحیه شناخته‌شده و آن را به‌عنوان یکی از مناطق تولید گردوغبار منطقه تبدیل کرده است.

وضعیت نگران‌کننده‌ این تالاب، ضرورت حفظ این اکوسیستم با ارزش را با شیوه های نوین می طلبد. رویکرد مدیریت زیست بومی با ایفای نقش و مشارکت کلیه ذینفعان و بهره برداران تالاب، تعیین حقابه و ارزشگذاری اقتصادی تالاب و تعیین ارزش خدمات آن بعنوان ابزارهای مدیریتی برای حفاظت از این زیست بوم ضروری می باشد.

در پایان خاطر نشان داشتند: هر چند احیای پوشش گیاهی پیرامون تالاب ها یکی از گام های موثر در حفاظت و احیای آنها می باشد، برپایی مراسم روز درختکاری به‌عنوان یکی از نمادهای اهمیت حفظ و گسترش جنگل در بقای حیات بشر و کره زمین، حیات زیستگاه های تالابی را تضمین می کند و بهره گیری از این ایام برای حفظ و احیای تالاب صالحیه فرصتی است تا ضمن حفظ فرهنگ و آیین حفاظت از طبیعت و درختکاری، با بهره گیری از دانش بومی و نوین وکاشت نهال های سازگار با محیط زیست این تالاب، نقش مهمی در حفظ و بقای این تالاب ارزشمند داشته باشد.